Kiemkracht van zaad
Wat is kiemkracht?
Zaadjes die je thuis bewaart zijn net batterijen: ze lopen langzaam leeg. Ze verliezen elke keer een beetje van hun kiemkracht. Op het moment dat je ze nodig hebt, blijken ze ‘leeg’ te zijn. De zaadjes hebben dan hun vermogen om uit te groeien tot een gezonde en levensvatbare zaailing verloren. Ze zijn niet meer kiemkrachtig
Dit verval gaat niet in één keer. In een zakje zaad zijn sommige zaadjes nog wel kiemkrachtig en andere niet meer. Dit kun je met een percentage uitdrukken: als van de 100 gezaaide zaden er 90 opkomen, is de kiemkracht 90%. Dat is prima zaad.
Het zadenoverzicht: kiemkracht en zaaiwijze.
Niet elk zaadje is hetzelfde. Sommige zijn na 1-2 jaar al leeg, andere kunnen na 8 tot 10 jaar nog steeds kiemkrachtig zijn. Onderstaande tabel is in 2026 opgesteld en beoordeelt zaad uit 2024.
🌑 = Donkerkiemer (zaden bedekken)
☀️ = Lichtkiemer (zaden niet bedekken)
| Gewas | Houdbaarheid (Jaren) | Bijzonderheden voor 2026 |
| Pastinaak🌑 Peterseliewortel🌑 | 1 | Altijd vers kopen. Kiemkracht keldert na 12 maanden. |
| Kervel☀️ Peterselie🌑 Prei🌑 Rozemarijn Uien🌑 | 1 – 2 | Vervangen! Zaden uit 2024 zijn nu zeer onbetrouwbaar. |
| Dille 🌑 Koriander🌑 Spinazie☀️ | 2 – 3 | Jaar 1 – 100% Jaar 2 – 80-90% Jaar 3 – < 70% jaar 4 – Wisselend |
| Amsoi🌑 Basilicum☀️ Ho-mi🌑 Hon tsai tai🌑 Komatsuna🌑 Mibuna🌑 Mizuna🌑 Paksoi🌑 Tatsoi🌑 | 3 | Iets gevoeliger dan gewone kool. Check 2024 zaden. |
| Veldsla☀️ Winterpostelein☀️ | 3 – 4 | Kiemen niet bij warmte! 2024 voorraad is nog goed. |
| Bieten 🌑 Andijvie ☀️ Salie☀️ Sla☀️ Tijm☀️ Winterwortel🌑 Zomerwortel 🌑 | 3 – 4 | Zaden uit 2024 zijn nog prima. *Wortelen: zeer ondiep zaaien. |
| Peulvruchten Sperziebonen🌑 Snijbonen🌑 Tuinbonen🌑 Doperwten🌑 Suikererwten🌑 Peultjes🌑 | 3 – 4 | Let op schimmel bij bewaren. Kiemproef bij 2024 zaden. |
| Aubergine🌑 Oregano 🌑 Paprika🌑 Peper🌑 | 3 – 5 | Houden van warmte bij het kiemen. 2024 zaden nog prima. |
| Basilicum🌑 Bloemkool🌑 Koolrabi 🌑 Rapen 🌑 Rode kool🌑 Rucola 🌑 Savooiekool🌑 Spitskool🌑 Winterradijs🌑 Witte kool🌑 Zomerradijs🌑 | 4 – 5 | Zeer sterke zaden. 2024 voorraad is nog top. |
| Courgette🌑 Komkommer🌑 Pompoen🌑 | 5 – 8 | Blijven zeer lang goed mits droog bewaard. |
| Tomaten🌑 | 5 – 10 | De ‘marathonlopers’. 2024 is voor tomaat ‘gloednieuw’. |
Doe-het-zelf: De Kiemproef
Als je twijfelt of je zaad nog kiemkrachtig genoeg is, voer dan deze check uit:
- Maak een bedje: Bevochtig een velletje keukenpapier of een koffiefilter en leg op één helft precies 10 zaden. Vouw het dubbel.
- Sluit het af: Doe het papier in een gripzakje (zo blijft het vochtig) en leg het op een warme plek (bijv. de vensterbank).
- Tel de kiemen: Kijk na 7 tot 14 dagen hoeveel zaden er worteltjes hebben.
- 8-10 zaden: Topkwaliteit! Gewoon gebruiken.
- 5-7 zaden: De kracht neemt af. Zaai wat meer zaadjes dan normaal.
- Minder dan 5: Tijd voor nieuwe zaden. De kieming is onbetrouwbaar.
De Vijanden van je Zaden
Wil je dat je zaden de maximale leeftijd halen? Bescherm ze tegen de drie grote vijanden:
- Vocht: Dit is de grootste boosdoener. Vocht vertelt het zaadje dat het “tijd is om te groeien”. Als dat in het zakje gebeurt, sterft het zaadje daarna af.
- Warmte: Hoge temperaturen versnellen het verouderingsproces.
- Licht: Zaden rusten het beste in het pikkedonker.
De ideale bewaarplek: Een koele, donkere kast in een kamer die niet te vochtig is. Een luchtdichte trommel met wat silicazakjes (die kleine zakjes die vaak bij schoenen zitten) is perfect.
Geen houdbaarheidsdatum?
Formeel moet elk zakje zaad voorzien zijn van een verpakkingsdatum, een batchcode en een uiterste verkoopdatum. Sommige leveranciers, zoals Vreeken uit Dordrecht, zetten geen datum op het zakje maar geven een standaard kiemgarantie van 2 jaar na aankoop.
Of dat formeel juist is, laat ik in het midden. Mijn advies: schrijf zelf altijd de datum van aanschaf op het zakje en bewaar de bon. Zo kom je nooit voor verrassingen te staan!
