Doperwten in de moestuin

Inleiding

De erwt (Pisum sativum) is een eenjarig gewas dat al duizenden jaren door de mens wordt geteeld. Oorspronkelijk komt de erwt uit het Middellandse Zeegebied. De Grieken, Romeinen en Egyptenaren aten de erwt al in de oudheid. In Europa werd het gewas in de Middeleeuwen een belangrijk onderdeel van het dagelijkse dieet. De erwt is zowel een bron van verse groente als een basis voor droge peulvruchten. Je kunt erwten eenvoudig zelf in je moestuin kweken.

Eén naam, meer soorten
De wetenschappelijke naam van de erwtenplant is Pisum sativum, maar achter deze naam gaan verschillende soorten schuil namelijk :

• kapucijners (niet in de tuinagenda opgenomen)
• doperwten (deze pagina)
• suikererwten (sugarsnaps)
• peultjes

Al deze soorten hebben hun eigen pagina in de Tuinagenda, omdat ze hun eigen kenmerken hebben. Als we het in de Tuinagenda hebben over erwten, dan bedoelen we alle variaties van de erwtenplant, anders spreken we expliciet over doperwten.

Stikstofbinder
Erwten behoren tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae) en staan bekend als stikstofbinders. Dit betekent dat ze in samenwerking met bacteriën stikstof uit de lucht kunnen binden in de wortelknollen, wat de bodemvruchtbaarheid verhoogt. We beschouwen hierdoor de erwt als een goede voorvrucht voor andere gewassen.

Levenscyclus

De erwtenplant is een eenjarige plant die in één groeiseizoen van zaad tot volwassen plant groeit, bloemen produceert, peulen vormt en uiteindelijk afsterft. De levenscyclus begint met de kieming van het zaad, waarna er een zaailing ontstaat. De erwtenplant groeit in de moestuin uit tot een klimmende plant met een dunne, zwakke stengel die steun nodig heeft. Na ongeveer 50 tot 80 dagen verschijnen de bloemen, die na bestuiving veranderen in peulen. De erwtenpeulen ontwikkelen zich verder tot oogstrijpe erwten. Na de oogst sterft de plant langzaam af.

Zaaien van doperwten

Erwtenplanten zaaien doe je in het voorjaar vanaf half februari.

Erwtenplanten worden voorgezaaid in potten of trays van minimaal 5×5 cm. Zaai in elke cel 2 a 3 zaden. De optimale kiemtemperatuur ligt tussen 15 en 20°C. Bij deze temperatuur kiemen de zaden binnen 10 dagen. De zaailingen worden niet uitgedund, maar ze worden als cluster gezaaid.

Ik heb in 2025 een experiment gedaan, omdat ik had gelezen dat je ook in het najaar nog erwtenplanten kunt zaaien. Ik heb toen eind augustus erwten, sugarsnaps en peultjes gezaaid. Deze zijn allemaal opgekomen. De peultjes en sugarsnaps kwamen zelfs in bloei en gaven enkele peulen. Dat was echter te weinig om serieus van te oogsten. Met het kouder worden in november kwam alles tot stilstand. Dus zaaien in het najaar kan, maar is niet heel erg zinvol.

Planten van doperwten

Wanneer de zaailingen ongeveer 10 cm hoog zijn en 3 tot 4 echte blaadjes hebben, zijn deze klaar om uitgeplant te worden. Dit moment is ongeveer 25 dagen na het zaaien.

Een goede afstand voor erwtenplanten is 15 cm rondom elke plant. Erwtenplanten worden vaak op rijen geplant, zodat je er aan alle kanten goed bij kunt om te oogsten.

Erwten in de moestuin houden van een luchtige, goed doorlatende grond met voldoende organisch materiaal. Geef erwten een plek met zon of halfschaduw. Een beschutte standplaats is ideaal, omdat harde wind de ranken kan beschadigen. Plant zaailingen met de wortelhals (de overgang van wortel naar stengel) net boven de grond.

Erwtenplanten hebben een klimmend karakter en profiteren van steun. Gebruik stokken, netten of klimrekken. Je kunt erwten ook in potten planten, mits de pot minimaal 30 cm diep is.

Oogsten van doperwten

Het verloop van het oogsten van erwtenplanten wijkt voor de verschillende varianten een beetje af. Doperwten oogst je als de erwten goed gevuld zijn, maar nog sappig. Meestal is dat 10 tot 14 weken na het zaaien. De oogstperiode duurt zo’n 2 tot 4 weken.

Een erwtenpeul moet stevig aanvoelen en als je met de duim voelt, dan moet je de erwten in de peul duidelijk voelen. Als je een peul tegen het zonlicht houdt, dan kun je vaak de erwten in de peul zien. Hoe groter de erwten hoe beter het is. het zijn namelijk de erwten die je opeet en niet de peul.

Voordat je daadwerkelijk gaat oogsten kun je nog een proef op de som nemen. Pluk een erwtenpeul en maak deze open. Kijk of de erwten groot en stevig zijn. Grote erwten liggen bijna tegen elkaar aan in de peul. Volgroeide erwten zijn mooi rond , hoekige erwten zijn niet helemaal volgroeid. Tenslotte kun je een rauwe erwt proeven. Deze moet sappig zijn en een licht zoete smaak hebben.

Erwtenpeulen worden handmatig geoogst door de peul met de hand los te trekken van de plant. Je kunt hiervoor het beste 2 handen gebruiken. Met één hand houd je de plant vast en met je andere hand trek je de peul los. Doperwten produceren vaak een enkele hoofdoogst die je in vrij korte tijd moet oogsten.

Na de oogst worden de peulen gedopt. De gedopte doperwten kunnen na blancheren worden ingevroren voor later gebruik.

Teelt en verzorging

Ziekten en plagen
Veelvoorkomende ziekten zijn schimmelziekten zoals meeldauw en wortelrot. Tegen meeldauw helpt goede ventilatie. Een juiste wisselteelt voorkomt bodemgebonden ziekten. Plagen zoals bladluizen kunnen worden bestreden met biologische bestrijders zoals lieveheersbeestjes.

Wijzen van vermeerderen
Erwten worden uitsluitend vermeerderd via zaaien. Bewaar zaden van een gezonde plant voor het volgende jaar.

Doperwten in de kleine tuin

Afwegingen voor de kleine tuin gaan voornamelijk over de grootte of de hoogte van de planten. Soms kan de hoogte een voordeel zijn, omdat je dan ‘meer plant’ hebt op dezelfde oppervlakte. Het vereist echter wel speciale voorzieningen zoals stokken of hekwerken. Als je zulke voorzieningen hebt dan kun je elke variëteit telen.

Lage rassen (ca. 40-60 cm)
Geschikt om zonder of met minimale ondersteuning te telen.

• Kelvedon Wonder – Vroege, zeer populaire lage doperwt. Zoete smaak, compacte planten.
• Early Onward – Lage, snelgroeiende soort (50 cm), vroeg in het seizoen te oogsten.
• Little Marvel – Compacte plant (45 cm), goed bestand tegen kou, zoete smaak.
• Half Pint – Zeer kleine plant (30 cm), geschikt voor potten.

Middelhoge rassen (ca. 70-110 cm)
Deze hebben vrijwel altijd een klimsteun nodig.

• Rondo (standaardras) – Bekende productieve middelhoge doperwt, 80–100 cm.
• Karina – Zoete, productieve planten, ca. 70–90 cm.
• Ambassador F1 – Veelzijdige middelhoge erwt, goede resistente eigenschappen.
• Feltham First – Vroege erwt, ca. 70–80 cm; compact maar hoger dan de laagblijvende rassen.
• Lincoln – Klassiek ras, 80–90 cm.

Hoge rassen (ca. 120–200+ cm)
Sterk rankende rassen voor teelt tegen gaas/rekken. Oogstduur vaak langer.

• Telephone / Alderman – Eén van de bekendste hoge doperwten; 150–180 cm, lange oogstperiode.
• Champion of England – Traditioneel Engels hoog ras, productief, ca. 150–200 cm.
• Tall Telephone (selecties van Telephone) – Zeer rankend, vergelijkbare hoogte.

In vakken van 30×30 cm kun je 4 clusters met zaailingen kwijt, en in vakken van 40×40 cm passen er 9.

Doperwten in de opvolgingsteelt

Erwtenplanten zijn geschikt voor de 1e seizoenshelft en kun je daarom toepassen als voorloopgewas in de opvolgingsteelt. Na het oogsten van de erwten is er nog voldoende gelegenheid om een ander gewas voor de 2e seizoenshelft te telen. Op de pagina van de opvolgingsteelt kun je zelf combinaties maken die passen bij wat jij wilt telen. Gebruik de informatie hieronder als inspiratie voor je eigen ideeën.

Doperwten (voorjaarsteelt) gevolgd door palmkool (najaarsoogst)