Savooiekool uit de moestuin

Inleiding

Savooiekool is een oude koolsoort waarvan vooral de winterrassen bekend staan om hun goede winterhardheid. De groente stamt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en werd al in de Romeinse tijd gecultiveerd. De naam ‘savooiekool’ is afgeleid van de regio Savoye in Frankrijk, waar de kool voor het eerst werd gekweekt. De officiële Latijnse naam is Brassica oleracea var. sabauda. Andere veelgebruikte namen zijn groene kool of kappertjeskool, en vanwege het gekrulde blad wordt het soms ook wel krulkool genoemd.

Savooiekool is een tweejarig gewas, maar wordt meestal als eenjarige geteeld. In het eerste jaar vormt de plant een krop die geoogst wordt. Laat je de krop staan, dan bloeit de plant in het tweede jaar, waardoor zaad kan worden geoogst.

Leuk weetje:
Bij lage temperaturen kan het suikergehalte in de bladeren toenemen. Daardoor kan savooiekool na een periode met koude temperaturen wat zoeter smaken.

De kool behoort tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae), net als rode kool, witte kool, spitskool, bloemkool, broccoli en spruitjes. Vanwege zijn decoratieve uiterlijk wordt het soms zelfs als sierplant in borders toegepast.

Zaaien van savooiekool

Het zaaien van savooiekool uit eigen tuin begint met het plannen van de gewenste soort savooiekool en daarmee de gewenste oogstperiode.

Bij de Korte teelt gebruik je een snelgroeiende variëteit savooiekool. Deze kan in het voorjaar worden gezaaid. Na het uitplanten is ongeveer 85 dagen nodig, voordat de kool kan worden geoogst.

Bij de Lange teelt gebruik je langzaam groeiende variëteiten. Deze hebben na het uitplanten ongeveer 145 dagen nodig om een volgroeide kool te vormen. Bij winterharde variëteiten kan de oogstperiode doorlopen in de winter en kunnen de kolen gedurende deze periode in de tuin blijven staan.

Zaai-instructies

Gebruik potjes van 5-7 cm doorsnede of trays met cellen. Vul deze met een luchtig zaaimedium. Zaai 3-4 zaadjes per potje of cel. Zodra de eerste echte blaadjes verschijnen dun je de zaailingen uit tot het sterkste plantje per cel of potje overblijft.

De ideale kiemtemperatuur voor savooiekool ligt tussen de 15 en 22°C. Binnen dit temperatuurbereik kiemt het zaad doorgaans binnen 4 tot 7 dagen. Savooiekool kan ook bij lagere temperaturen (tot ongeveer 10°C) kiemen, maar dit vertraagt het proces aanzienlijk. Boven de 25°C kan de kieming onregelmatiger worden en neemt de kans op zwakke zaailingen toe.

Voor een betrouwbare en snelle kieming is een temperatuur rond de 20°C een goede keuze.

Savooiekool met de vorm van een spitskool.

Planten van savooiekool

Ongeveer 35 dagen na het zaaien, wanneer de zaailingen stevig zijn en drie tot vier echte bladeren hebben, zijn ze klaar om in de volle grond te worden geplant. Ze hebben dan een hoogte van ongeveer 10 tot 15 cm en een stevige wortelkluit.

Plant de zaailingen op een zonnige plek met goed doorlatende, vruchtbare grond die rijk is aan organisch materiaal.

Als je niet de vakkenmethode gebruikt, houd dan bij de Korte teelt een vrije ruimte rondom (diameter) van 40 cm aan. Bij de Lange teelt is 50 cm een betere keuze. De kroppen hebben dan voldoende ruimte om te groeien. Plant de zaailingen niet te diep; de wortelkluit moet gelijk liggen met het grondoppervlak.

Oogsten van savooiekool

Het eetbare deel van de savooiekool is de compacte krop die zich in het hart van de plant vormt. Je kunt zien dat de kool oogstklaar is wanneer de bladeren een stevige, gesloten krop hebben gevormd die bij lichte druk stevig aanvoelt. Dit is bij de Korte teelt ongeveer 120 dagen na het zaaien en bij de Lange teelt ongeveer 180 dagen na het zaaien, afhankelijk van het ras en de groeiomstandigheden.

Savooiekool oogst je het beste door de hele krop aan de basis af te snijden. De plant kan daarna geen nieuwe krop vormen. Na het oogsten kun je de kool enkele weken bewaren in een koele, donkere ruimte of in de koelkast. Voor langere opslag kun je de kool blancheren en invriezen.

Kleurverloop in een doorgesneden savooiekool

Teelt en verzorging

De kolen uit de Korte teelt zijn gevoelig voor vorst. Als bij het uitplanten risico is op nachtvorst, geef de planten dan bescherming met een vlies. Winterharde variëteiten uit de Lange teelt kunnen ook tijdens de winter in de volle grond blijven staan. Bij strenge vorst kan extra bescherming nodig zijn.

Savooiekool kan last hebben van plagen zoals koolvlieg, koolgalmug en slakken. Bescherm de kool met insectengaas en controleer regelmatig op vraatschade. Verwijder onderste bladeren als deze aangetast of vergeeld zijn. Rottende bladeren trekken slakken aan.

Variëteiten

Voor de Korte teelt heb ik een variëteit geselecteerd die goed verkrijgbaar is voor de hobbytuinder.

Voor de Korte teelt

Clarissa F1
- Groeitijd ongeveer 80-85 dagen na uitplanten.
- Middelgrote, ronde krop.
- Compacte plant die geschikt is voor een kleine plantafstand.
- Geschikt voor een vak van 40 × 40 cm.
- F1-hybride.

Voor de Lange teelt

Ook voor de Lange teelt heb ik een goed verkrijgbare variëteit geselecteerd

Barbosa F1
- Groeitijd ongeveer 145 dagen na uitplanten.
- Compacte plant met een relatief zware krop.
- Zeer goed bestand tegen kou en geschikt voor de winterteelt.
- Heeft voor een goede ontwikkeling ongeveer 50-60 cm vrije ruimte rondom nodig.
- F1-hybride.
- Matig geschikt voor de vakkenmethode (40 x 40 cm)

Savooiekool in de vakkenmethode

De plant van de savooiekool kan behoorlijk groot worden en vraagt dus veel ruimte. En dat laatste is juist in mijn Tiny Garden een issue. Ik gebruik de vakkenmethode en dan passen alleen de kleinere variëteiten uit de Korte teelt in een vak van 40 × 40 cm.

De planten van de Lange teelt kunnen groter worden. Voor deze planten wordt meestal meer ruimte geadviseerd dan een vak van 40 × 40 cm. In de Tiny Garden plant ik toch zo’n plant in een vak van 40 × 40 cm. Daarbij kunnen de buitenste bladeren deels gebruikmaken van de ruimte boven aangrenzende vakken. Door de krapte zal de plant mogelijk minder worden als normaal.

Als je dus toch een vak van 40 x 40 wil gebruiken, plant dan in een vak aan de rand van een bak of liever nog in een hoek. De bladeren van de plant kunnen dan een beetje over de bak heen hangen. Oudere bladeren die vergelen, beschadigd zijn of op de grond liggen kunnen worden verwijderd. Gezonde buitenbladeren kun je beter laten zitten, omdat deze bijdragen aan de groei van de plant.

Hoewel savooiekool voornamelijk in de volle grond wordt geteeld, kunnen compacte variëteiten uit de Korte teelt ook in een grote pot of plantzak worden geplant. Gebruik dan een pot van minimaal 40 cm diameter en ongeveer 30–40 liter. Een savooiekool heeft veel voeding nodig, dus zeker in een pot of zak is regelmatig bijmesten nodig.

Savooiekool in de opvolgingsteelt

De Lange teelt neemt een flink deel van het groeiseizoen in beslag. Toch zijn er mogelijkheden om eerst een snel voorloopgewas te telen.

Na de Korte teelt is er juist nog ruimte voor een volggewas.

Op de pagina over de opvolgingsteelt kun je zelf combinaties maken die passen bij wat jij wilt telen. Gebruik de voorbeelden hieronder als inspiratie voor je eigen planning.