Junidrager of doordrager
Soorten aardbeien
Bij aardbeien kennen we een indeling die te maken heeft met de manier waarop de plant de aardbeien produceert:
- Junidrager: de plant kent één grote oogstpiek in de vroege zomer rond juni. Dat levert in een paar weken veel aardbeien op (circa 500 tot 800 gram per plant), maar daarna is het voorbij.
- Doordrager: de plant verschiet niet al zijn kruit in één keer, maar maakt gedurende het hele groeiseizoen nieuwe bloemknoppen aan. Hierdoor kun je vanaf de zomer tot aan de eerste nachtvorst in het najaar continu blijven oogsten. Je plukt minder aardbeien per keer, maar wel verspreid over een veel langere periode. In totaal levert een doordrager ongeveer 750 tot 1200 gram aardbeien op.
Je kunt aan de ‘buitenkant’ van de plant (het blad, de wortels of het kroontje) niet zien of je met een junidrager of een doordrager te maken hebt. Ze zien er exact hetzelfde uit. Het verschil zit hem niet in het uiterlijk, maar in het gedrag (de interne klok van de plant). Je komt er dus pas achter door de plant een tijdje te observeren.
Hoe verzorg je junidragers?
Nadat de laatste aardbei in juli is geplukt, lijkt het alsof de junidrager in een diepe zomerslaap valt. Hij ziet er misschien wat ‘klaar’ uit, maar schijn bedriegt!
Onder de motorkap schakelt de plant over van de productiemodus (vruchten maken) naar de overlevings- en vermeerderingsmodus. Dit is wat er precies gebeurt en wat jij moet doen:
1. Hij maakt ‘baby’s’ (Uitlopers)
Omdat de plant klaar is met vrucht dragen, steekt hij al zijn energie in het maken van nageslacht via uitlopers. Dit zijn lange, dunne, groene stengels, die ontstaan vanuit het hart van de plant. Je ziet meteen wat de uitlopers zijn: het lijkt alsof de stengels niet bij de planten horen. Ze zijn wat lichter groen van kleur dan de rest van de plant.
Zodra uitlopers de grond raken, vormen ze wortels en ontstaan er nieuwe plantjes. Het is de manier waarop aardbeien zich vermeerderen. Een gezonde junidrager vormt gemiddeld wel 10 tot 12 scheuten per jaar.
- Je moet nu kiezen:
- Wil je volgend jaar weer veel aardbeien van de moederplant?
Knip de uitlopers zo snel mogelijk weg op circa 1 à 2 cm vanaf de plant Ze slurpen namelijk energie die de plant hard nodig heeft voor zichzelf. - Wil je juist nieuwe gratis plantjes?
Laat er dan een paar zitten en laat ze wortelen.
- Wil je volgend jaar weer veel aardbeien van de moederplant?
2. Hij maakt de oogst van volgend jaar (Cruciaal!)
Dit is het belangrijkste proces dat je niet ziet. In de nazomer (augustus/september), als de dagen korter worden, begint de plant diep in zijn kroontje met de aanleg van de bloemknoppen voor volgend jaar.
- De hoeveelheid en kwaliteit van de bloemen (en dus aardbeien) van volgend voorjaar, worden nú bepaald.
- Wat is jouw taak
Verwaarloos de plant niet na de oogst! Blijf hem water geven bij droogte. Als de plant nu uitdroogt of verhongert, maakt hij geen of slechte bloemknoppen aan en heb je volgend jaar geen of slechte oogst.
3. Hij sterkt aan voor de winter
De plant slaat reserves op in zijn wortels en kroon om de winter door te komen.
- Wat is jouw rol
Je mag na de oogst het lelijke, oude en dorre blad wegknippen. Laat het jonge, groene blad in het hart zitten; daar haalt de plant zijn energie vandaan.
Kortom: De oogst is voorbij, maar het ’tuinieren’ aan de plant gaat door. De verzorging in augustus en september bepaalt je succes in juni volgend jaar.
Hoe verzorg je doordragers?
Het voorbereiden van een doordrager (zoals de Estavana F1) werkt wezenlijk anders dan bij de junidrager. Waar de junidrager alles inzet op één moment, moet de doordrager zijn energie slim verdelen.
Je kunt het proces van de doordrager het beste zien als een fabriek die nooit stilstaat. Hier is hoe hij zich voorbereidt (en waarom dat zo bijzonder is):
1. De dubbele strategie (Herfst & Lente)
In tegenstelling tot de junidrager die maar één voorbereidingsmoment heeft (de herfst), werkt de doordrager met een tweetrapsraket:
- Stap 1: De wintervoorraad (Net als de junidrager)
In de herfst, als de dagen korter worden, legt de doordrager alvast bloemknoppen aan in het hart van de plant. Deze knoppen gaan in ‘winterslaap’.- Het resultaat: Dit zorgt voor de eerste oogst die je in juni krijgt.
- Stap 2: Just-in-time productie (Het unieke verschil)
Zodra de plant in het voorjaar wakker wordt en de dagen langer worden (meer dan 12 uur licht), schakelt hij een extra systeem in. Terwijl hij de eerste aardbeien laat rijpen, begint hij direct nieuwe bloemknoppen aan te maken voor de oogst van augustus, september en oktober.- Het resultaat: Hij bouwt dus niet één grote voorraad op in de herfst, maar blijft tijdens het groeiseizoen continu nieuwe knoppen produceren.
2. Wat betekent dit voor de plant?
Omdat de doordrager tegelijkertijd moet bloeien, vruchten rijpen én nieuwe knoppen maken, vraagt hij enorm veel van zichzelf.
- Hij heeft geen lange ‘zomervakantie’ om uit te rusten zoals de junidrager.
- Hij gaat vaak ‘moe’ de winter in.
3. Wat betekent dit voor de verzorging?
Omdat de plant continu topsport bedrijft, is de voorbereiding ook anders:
- Eerste bloemen wegknippen (Soms):
Bij jonge plantjes die je in het voorjaar plant, wordt vaak geadviseerd de allereerste bloemen in mei/juni weg te knippen.- Waarom? Je dwingt de plant dan om niet direct energie te verspillen aan vruchten, maar eerst sterke wortels en bladeren te maken. Omdat het een doordrager is, maakt hij later in de zomer vanzelf weer nieuwe bloemen, en is je oogst in de nazomer veel groter en sterker.
- Waarom? Je dwingt de plant dan om niet direct energie te verspillen aan vruchten, maar eerst sterke wortels en bladeren te maken. Omdat het een doordrager is, maakt hij later in de zomer vanzelf weer nieuwe bloemen, en is je oogst in de nazomer veel groter en sterker.
- Blijven voeden: Een junidrager geef je na de oogst rust. Een doordrager moet je in juli en augustus nog een beetje extra voeding (kalium) geven, omdat hij dan nog volop bezig is met de ‘voorbereiding’ van de herfstoogst.
Kortom: Een junidrager bereidt zich in stilte voor in de herfst. Een doordrager bereidt zich al rennend voor terwijl het seizoen bezig is.
Omdat doordragers het toch al zo druk hebben, maken ze minder uitlopers dan junidragers. Ook hier knip je uitlopers zo snel mogelijk weg om energie te besparen. Wil je de plant vermeerderen dan kun je een of meer uitlopers afleggen in een potje dat je naast de plant zet. Als deze voldoende geworteld is knip je de uitloper los van de plant. De stek plant je al direct op zijn toekomstige plek. Doe dit verplanten bij voorkeur op een bewolkte dag of in de avond.
